ลานกีฬาพัฒน์ ๑ ชุมชนเคหะคลองจั่น

 

เคหะคลองจั่นเป็นอาคารชุดโครงการแรก ๆ ของการเคหะแห่งชาติซึ่งสร้างมาเกือบ ๔๐ ปีแล้ว ในสมัยที่สังคมไทยเริ่มต้นการพัฒนาที่อยู่อาศัยในเมือใหญ่สำหรับผู้มีรายได้น้อย แม้ว่าแนวทางการวางผังออกแบบระบบและสภาพ-แวดล้อมจะเอื้อต่อการสร้างสังคมความเป็นอยู่ที่สมบูรณ์แบบแต่การดำเนินชีวิตของผู้คนก็ห่างเหินแบบวิถีคนเมือง ต่างคนต่างอยู่ โอกาสที่ชาวชุมชนจะได้มาปฏิสัมพันธ์กันมีน้อยเต็มทีมิหนำซํ้า พื้นที่บริเวณหลังอาคารชุดที่ ๖ และ ๗ ด้านถนนศรีบูรพา แต่ไหนแต่ไรยังเป็นที่รกร้างว่างเปล่าแหล่งมั่วสุม สภาพแวดล้อมโดยรอบไม่ได้น่ารื่นรมย์เหมือนในอุดมคติ แต่แล้ววันหนึ่ง การเคหะแห่งชาติได้มอบพื้นที่บริเวณนั้นให้แก่สำนักราชเลขาธิการ เมื่อวันที่ ๗ มิถุนายน ๒๕๕๗ เพื่อปรับปรุงให้เป็น “ลานกีฬาพัฒน์” ตอนนั้นชาวชุมชนเองยังไม่อยากเชื่อเลยว่าโครงการแบบนี้จะเกิดขึ้นและเป็นจริงได้ นี่เป็นการพลิกฟื้นเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของเคหะคลองจั่นเลยทีเดียว

 

พลังของการมีส่วนร่วม

เป้าประสงค์ของลานกีฬาพัฒน์อยู่ที่ว่า ชุมชนต้องมีส่วนร่วมในการออกแบบ เข้ามาใช้งาน บริหารจัดการ และดูแลรักษาในฐานะที่ชุมชนเป็นเจ้าของ เพื่อรักษาสมบัติชิ้นนี้ให้เป็นพื้นที่ที่ยังประโยชน์ส่วนรวมอย่างยั่งยืนสืบไป สำนักราชเลขาธิการจึงได้ประสานความร่วมมือกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการเสริมสร้างสุขภาพ (สสส.) ชักชวนสถาบันอาศรมศิลป์ ให้เข้ามาร่วมดำเนินโครงการในบทบาทเกี่ยวกับการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมกับชุมชน เปิดโอกาสให้ชุมชนได้แสดงความเห็นและตัดสินใจในการออกแบบพื้นที่ และปรับปรุงภูมิทัศน์โดยรอบให้สอดคล้องกับความต้องการที่แท้จริง ในเวทีระดมความคิดเห็นมีตัวแทนจากอาคารชุดทั้ง ๓๐ อาคารและกลุ่มกิจกรรมเข้าร่วมประชุม จากเดิมที่ไม่เคยรับรู้เกี่ยวกับโครงการมาก่อนเลย แต่ละคนก็ค่อย ๆ  ทำความรู้จัก เห็นคุณค่าความสำคัญของโครงการ แล้วต่างช่วยกันสะท้อนปัญหาและแสดงความเห็นเพื่อเป็นข้อมูลให้ภูมิสถาปนิกนำไปใช้ในการออกแบบต่อ

คณะทำงานจากสถาบันอาศรมศิลป์ได้กระตุ้นให้ชาวชุมชนทดลองใช้พื้นที่ด้วยการจัดกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ อาทิ ชักชวนกันปลูกต้นไม้วันพ่อ หรืองานลอยกระทงตามประเพณี หรือกิจกรรมเพ้นท์สีลานเด็กเล่น ซึ่งเมื่อกิจกรรมนำร่องได้รับการตอบรับด้วยดี ชาวเคหะคลองจั่นก็ได้สร้างสรรค์กิจกรรมต่าง ๆ ขึ้นด้วยตนเอง ไม่ว่าจะเป็น กิจกรรมทางวัฒนธรรม เช่น ทำบุญใส่บาตร งานสงกรานต์ หรือการจัดกีฬาครอบครัวอนุบาล หรือกิจกรรมศิลปะและดนตรีในสวน ซึ่งเปิดโอกาสให้เด็กเยาวชนได้มีเวทีแสดงความสามารถ ทั้งการร้อง เต้น เล่นดนตรี หรือการทำงานศิลปะ จนถึงในปัจจุบันมีการจัดกิจกรรมต่าง ๆ อย่างต่อเนื่องตลอดทั้งปี

นอกจากนี้ ยังมีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารลานกีฬาพัฒน์ ๑ ซึ่งเป็นกลไกลการทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบในระหว่างชุมชนและระหว่างชุมชนกับหน่วยงานท้องถิ่นและภาครัฐ ในการดูแลรักษาและบริหารจัดการลานกีฬาพัฒน์ร่วมกัน คณะกรรมการส่วนมากเป็นตัวแทนจากชุมชนและตัวแทนจากหน่วยงานรัฐภาคส่วนต่าง ๆ โดยสถาบันอาศรมศิลป์คอยเป็นพี่เลี้ยงประคับประคองช่วงตั้งต้น แต่บทบาทและอำนาจการตัดสินใจอันเท่าเทียมของคณะกรรมการเป็นเครื่องยืนยันว่าชุมชนเป็นเจ้าของลานกีฬาพัฒน์อย่างแท้จริง และนั่นทำให้พวกเขามั่นใจในศักยภาพและตระหนักถึงพลังของชุมชนของตนเอง

 

 

Location: ชุมชนเคหะคลองจั่น กรุงเทพฯ
Year 2558
Client/Owner: ชุมชนเคหะคลองจั่น
Status: สร้างเสร็จสมบูรณ์
Building Area:
Project Value:
Collaborators: