โครงการพัฒนาพื้นที่สุขภาวะต้นแบบชุมชนเขาทอง

แนวความคิดในการออกแบบ

สังคมไทยในปัจจุบันกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ มีผู้สูงอายุจำนวนมากที่ถูกทิ้งให้อยู่อย่างโดดเดี่ยว พึ่งพาตนเองได้อย่างยากลำบาก ด้วยบทบาทของสถาปนิกจึงเกิดคำถามว่า “ …ทำอย่างไรจึงจะสามารถเยียวยาความเป็นอยู่ของผู้สูงอายุที่อยู่อย่างโดดเดี่ยวให้พึ่งพาตนเองได้ ?… ”

จึงเกิดแนวความคิดในการออกแบบ “บ้านเพื่อสังคมผู้สูงอายุ” สร้างโอกาสของการอยู่อาศัยแบบพึ่งพาตนเองได้ และถูกสุขภาวะสำหรับผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อย โดยการศึกษาพฤติกรรมและข้อจำกัดด้านสุขภาพของผู้สูงอายุอย่างใกล้ชิด เพื่อปรับปรุง “บ้าน” อยู่อาศัยเดิม ให้เป็น “ บ้านที่สัมพันธ์กับวิถีชีวิตประจำวันของผู้สูงอายุ ” โดยใช้ต้นทุนการก่อสร้างให้ต่ำที่สุด

ชุมชนเขาทองตั้งอยู่ในจังหวัดนครสวรรค์ห่างจากตัวเมืองไปทางใต้ประมาณ 20 กิโลเมตร แต่เดิมเคยเป็นชุมทางการค้าสินค้าเกษตรที่สำคัญแต่ในภายหลังการค้าได้ซบเซาลงเหลือเพียงภาคเกษตรกรรม    ชาวชุมชนรุ่นหลังมักย้ายออกไปทำงานภายนอกชุมชน ส่งผลให้ชุมชนกลายเป็นสังคมผู้สูงอายุ ที่มีสัดส่วนประชากรผู้สูงอายุกว่าร้อยละ 21 ในปัจจุบันได้เกิดโครงการจัดตั้งมหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตนครสวรรค์ขึ้นที่ตำบลเขาทอง ภายใต้แนวคิดของการสร้างมหาวิทยาลัยที่เป็นส่วนหนึ่งเดียวกันกับชุมชนท้องถิ่นและได้ดำเนินการร่วมกับชุมชนในการที่จะก่อตั้งศูนย์ผู้สูงอายุเขาทองเพื่อเป็นต้นแบบในการสร้างระบบการดูแลผู้สูงอายุโดยชุมชน เพื่อเป็นฐานงานที่จะพัฒนาไปสู่การเป็นชุมชนที่สามารถบริหารจัดการและพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน

โครงการพัฒนาพื้นที่สุขภาวะต้นแบบชุมชนเขาทองนี้จึงถูกเริ่มต้นขึ้นจากความร่วมมือระหว่างสถาบันอาศรมศิลป์และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยดำเนินการร่วมกับมหาวิทยาลัยมหิดลนครสวรรค์ และ ศูนย์ผู้สูงอายุเขาทองในการพัฒนาพื้นที่สุขภาวะต้นแบบโดยใช้การปรับปรุงพื้นที่ในชุมชนเพื่อรองรับการเป็นสังคมผู้สูงอายุ เป็นประเด็นหลักในการพัฒนากลไกการบริหารจัดการพื้นที่อย่างมีส่วนร่วมของชุมชนโดยเริ่มจากจุดเล็กๆ อย่างการมีส่วนร่วมเพื่อปรับปรุงสภาพ         การอยู่อาศัยของผู้สูงอายุที่มีปัญหาสภาพร่างกายในชุมชน ก่อนจะขยายผลไปสู่การปรับปรุงพื้นที่สาธารณะของชุมชนต่อไป

 

Location: ชุมชนเขาทอง ตำบลเขาทอง อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์
Year
Client/Owner:
Status:
Building Area:
Project Value:
Collaborators: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.), มหาวิทยาลัยมหิดล นครสวรรค์, ศูนย์ผู้สูงอายุเขาทอง, องค์การบริหารส่วนตำบลเขาทอง, สถาปนิกชุมชนและสิ่งแวดล้อม อาศรมศิลป์ บจก.