สวนศิลป์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ (พิพิธภัณฑ์ชุมชนตลาดน้อย)

โครงการ สวนศิลป์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ริเริ่มขึ้นเนื่องในวาระ 100 ปีชาตกาล ศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ครูแห่ง ความจริง ความงาม และ ความดี  แบบอย่างของสามัญชนที่ทำประโยชน์แก่ประเทศชาติและส่วนรวม โดยได้รับแรงบันดาลใจจาก บทความ “คุณภาพแห่งชีวิต, ปฏิทินแห่งความหวัง, จากครรภ์มารดาถึงเชิงตะกอน” ข้อเรียกร้อง “รัฐสวัสดิการ” ในสังคมไทย

โดย ศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ , ตุลาคม 2516

 

ตลาดน้อย “บ้านเกิด”ของ ศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ เป็นชุมชนเก่าแก่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ตั้งอยู่ในเขตสัมพันธวงศ์ โดยเป็นพื้นที่ต่อเนื่องจากย่านเยาวราชอันเป็นย่านเศรษฐกิจสำคัญที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานของกรุงเทพมหานครเป็นส่วนหนึ่งของอู่อารยธรรม (Natural Feature) ที่สะท้อนการตั้งถิ่นฐานในยุคเริ่มต้นของกรุงรัตนโกสินทร์ มีพื้นที่ติดริมแม่น้ำเจ้าพระยายาวต่อเนื่องถึง 750 เมตร  ปัจจุบันตลาดน้อย เป็น “ย่านเชียงกง” ทำการค้าขายอะไหล่และเครื่องยนต์เก่าที่มีประวัติศาตร์มายาวนานมาก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ริเริ่มด้วยคนจีนที่มาตั้งรกรากในประเทศไทย ตลาดน้อยมีทัศนียภาพที่สวยงาม มีความร่มรื่น แทรกอยู่ในพื้นที่ชุมชน แต่ยังขาดการใช้ประโยชน์ให้เหมาะสมกับศักยภาพของพื้นที่และการพัฒนาพื้นที่สีเขียวของเมือง เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของคนในสังคม

 

พื้นที่สีเขียวเพื่อการเปลี่ยนแปลง

สถาปนิกชุมชนและสิ่งแวดล้อม อาศรมศิลป์ ริเริ่มโครงการนี้ ร่วมกับกรมธนารักษ์และชาวชุมชนตลาดน้อย ด้วยตระหนักในคุณค่าและศักยภาพของพื้นที่ตลาดน้อย โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างสรรค์โครงการนำร่องในการสร้างการเปลี่ยนแปลงการใช้พื้นที่ ปิด บริเวณโรงกลึงเก่าให้พื้นที่สีเขียวริมแม่น้ำเจ้าพระยา ให้เกิดประโยชน์กับสาธารณะด้วยกระบวนการมีส่วนร่วม

 

พื้นที่สีเขียวเพื่อสุขภาพกายและใจ

สร้างสรรค์พื้นที่ที่เคยเป็นพื้นที่ ปิด บริเวณโรงกลึงเก่าริมแม่น้ำเจ้าพระยาให้เกิดเป็นพื้นที่ เปิด เพื่อการออกกำลังกาย การพักผ่อนหย่อนใจ การพบปะพูดคุยและจัดกิจกรรมต่าง ๆ ของชาวชุมชนตลาดน้อย และสาธารณะ

 

พื้นที่สีเขียวเพื่อความเข้มแข็งของชุมชน

ใช้กระบวนการออกแบบสถาปัตยกรรมเพื่อสร้างความร่วมมือ ด้วยการใช้กระบวนการรับฟังความคิดเห็นชาวชุมชนตลาดน้อยในการกำหนดพื้นที่ใช้สอยภายในโครงการ เพื่อให้เกิดเป็นโครงการที่สะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชน และตอบโจทย์ความต้องการในการใช้สอยอย่างแท้จริง นำไปสู่ความภูมิใจและความเข้มแข็งของชุมชนตลาดน้อย

 

พื้นที่สีเขียวเพื่อการเรียนรู้

พิพิธภัณฑ์ชุมชนตลาดน้อย พื้นที่เผยแพร่เรื่องราวของชุมชนตลาดน้อยชุมชนเก่าแก่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา “ย่านเชียงกง” ทำการค้าขายอะไหล่และเครื่องยนต์เก่าที่มีประวัติศาตร์มายาวนานมาก่อนสงครามโลกครั้งที่ 2 ริเริ่มด้วยคนจีนที่มาตั้งรกรากในประเทศไทย ของดีของชุมชนตลาดน้อย เรื่องราวที่เป็นความภูมิใจ และแสดงชีวประวัติ ศาสตราจารย์ ดร.ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ครูแห่ง ความจริง ความงาม และ ความดี  แบบอย่างของสามัญชนที่ทำประโยชน์แก่ประเทศชาติและส่วนรวม และบุคคลสำคัญของตลาดน้อยเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ของคนในชุมชน นักเรียน นักศึกษา ผู้สนใจทั่วไป

พื้นที่เอนกประสงค์สำหรับกิจกรรมชุมชน เพื่อเป็นพื้นที่ให้ชาวชุมชนมาประชุม พบปะพูดคุย หรือ จัดกิจกรรมในเทศกาลต่าง ๆ ของชาวชุมชน

พื้นขายสินค้าของดีชุมชนตลาดน้อย พื้นที่กระตุ้นเศรษฐกิจชุมชน และแสดงอัตลักษณ์ความเป็นตลาดน้อย

 

พื้นที่สีเขียวเพื่อสะท้อนอัตลักษณ์ความเป็นตลาดน้อย

ออกแบบอาคารให้สะท้อนความเป็นโรงกลึงเก่าซึ่งเป็นบริบทเดิมของที่ตั้งโครงการ และสะท้อนความเป็นเซียงกงอัตลักษณ์ของย่านตลาดน้อยด้วยสัดส่วนและวัสดุอาคาร สอดคล้องกับความต้องการในการใช้งานอาคารที่ต่างไปจากเดิม

ออกแบบเปลือกอาคารและพื้นที่ว่างภายในอาคารให้สะท้อน และสัมพันธ์กับต้นไม้ใหญ่ภายโครงการที่เก็บรักษาต้นไม้เดิมไว้ทุกต้น เพื่อเพิ่มความเขียวอีกเท่าตัว และใช้ศักยภาพของโครงการที่มีพื้นที่ขนาดเล็กเพียง 214.5 ตร.วา ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเป็นพื้นที่สีเขียวที่มีพลัง

นำวัสดุเดิมอย่าง เสาไม้ ของโรงกลึงเก่าที่ยังสามารถใช้ประโยชน์ได้ นำกลับมาใช้ใหม่

Location: ตลาดน้อย เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร
Year
Client/Owner: กรมธนารักษ์
Status:
Building Area: 500 ตร.ม.
Project Value: 16,500,000 บาท
Collaborators: สถาปนิก : บริษัท สถาปนิกชุมชนและสิ่งแวดล้อม อาศรมศิลป์ จำกัด, ภูมิสถาปนิก : บริษัท ฉมาโซเอ็น จำกัด, ผู้รับเหมา : บริษัท ไรท์แมน จำกัด